# نشت داروی شیمی‌درمانی از رگ یا پورت (Extravasation) چیست؟ علائم، خطرات و درمان

## 🟥 ① اکستراوازیشن (Extravasation) چیست؟

اکستراوازیشن به نشت داروی شیمی‌درمانی از داخل رگ یا کاتتر به بافت‌های اطراف گفته می‌شود. برخی داروهای شیمی‌درمانی در صورت خروج از رگ می‌توانند باعث التهاب شدید، تاول، آسیب پوست و حتی از بین رفتن بافت شوند. به همین دلیل، اکستراوازیشن یک وضعیت اورژانسی در درمان سرطان محسوب می‌شود.

## 🟦 ② چرا اکستراوازیشن اتفاق می‌افتد؟

دلایل شایع عبارت‌اند از:

- جابه‌جا شدن سوزن یا کاتتر

- آسیب دیواره رگ

- انسداد یا عملکرد نامناسب پورت یا PICC

- تزریق با فشار زیاد

- حرکت ناگهانی بیمار هنگام تزریق

## 🟨 ③ علائم اکستراوازیشن چیست؟

بیمار ممکن است یکی یا چند مورد زیر را احساس کند:

- درد یا سوزش ناگهانی

- تورم محل تزریق

- قرمزی یا تغییر رنگ پوست

- احساس فشار

- نشت مایع اطراف محل تزریق

- کاهش سرعت ورود دارو

## 🟩 ④ اگر نشت دارو رخ دهد چه باید کرد؟

در صورت شک به اکستراوازیشن:

- تزریق باید بلافاصله متوقف شود.

- سوزن یا کاتتر تا زمان بررسی پزشک خارج نشود.

- پزشک یا پرستار وضعیت را ارزیابی کند.

- بسته به نوع دارو، کمپرس سرد یا گرم و در صورت نیاز داروی خنثی‌کننده تجویز شود.

## 🟪 ⑤ آیا اکستراوازیشن همیشه باعث آسیب شدید می‌شود؟

خیر. شدت آسیب به نوع داروی شیمی‌درمانی، مقدار نشت، محل نشت و سرعت شروع درمان بستگی دارد. تشخیص زودهنگام می‌تواند از بیشتر عوارض جدی جلوگیری کند.

## ⬜ ⑥ چگونه می‌توان از اکستراوازیشن پیشگیری کرد؟

- بررسی برگشت خون قبل از تزریق

- استفاده صحیح از پورت، PICC یا CVC

- تزریق توسط کادر آموزش‌دیده

- اطلاع فوری بیمار در صورت درد یا سوزش

- بررسی مداوم محل تزریق در طول درمان

## 🟧 ⑦ چه زمانی باید فوراً به پزشک اطلاع داد؟

در صورت مشاهده:

- درد یا سوزش شدید

- تورم ناگهانی

- تغییر رنگ پوست

- نشت مایع

- ایجاد تاول

- زخم یا سیاه شدن پوست

## 🟫 ⑧ باورهای نادرست رایج

❌ کمی سوزش هنگام تزریق طبیعی است.

❌ اگر تزریق تمام شد، دیگر خطری وجود ندارد.

❌ با ماساژ محل، دارو بهتر جذب می‌شود.

❌ هر نشت دارویی خودبه‌خود خوب می‌شود.

❌ اکستراوازیشن فقط در رگ‌های دست اتفاق می‌افتد.

## 🟢 ⑨ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه

✔️ اکستراوازیشن یک عارضه مهم شیمی‌درمانی است.

✔️ درد، سوزش و تورم مهم‌ترین علائم آن هستند.

✔️ تزریق باید بلافاصله متوقف شود.

✔️ درمان سریع از آسیب شدید پوست جلوگیری می‌کند.

✔️ اطلاع فوری بیمار به کادر درمان مهم‌ترین عامل پیشگیری از عوارض است.

## 👨‍⚕️ ⑩ نظر متخصص تپش

هرگونه درد یا سوزش غیرعادی هنگام تزریق شیمی‌درمانی را طبیعی فرض نکنید. اطلاع دادن سریع به پرستار یا پزشک می‌تواند از ایجاد زخم‌های شدید، جراحی و تأخیر در ادامه درمان جلوگیری کند. آگاهی بیمار، بخش مهمی از درمان ایمن سرطان است.

## 📚 منابع علمی

- Infusion Nurses Society (INS) Infusion Therapy Standards of Practice

- Oncology Nursing Society (ONS)

- National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

- European Society for Medical Oncology (ESMO)

- Society of Interventional Radiology (SIR)